Vast Aanspreekpunt oncologie (VAP) buiten de muren van het ziekenhuis

Bekijk praktijkvoorbeelden

Daarnaast bleek uit de DJE peiling ‘Verder leven met of na kanker, hoe is dat voor jou?’ (NFK, 2024) dat 32% van de 5710 deelnemers niet weet bij wie zij terecht kunnen bij lichamelijke of psychische gevolgen, terwijl op dat moment 89% van de deelnemers last had van één of meerdere klachten als gevolg van kanker(behandeling). Zelfs 10 jaar na diagnose ervaart 85% dit nog. 

Voor de periode dat mensen onder behandeling zijn in het ziekenhuis is binnen verschillende zorgpaden al een vast aanspreekpunt ingericht. De basis voor de inrichting van een vast aanspreekpunt in de ziekenhuizen ligt in het V&VN oncologie rapport ‘Een Vast Aanspreekpunt in het ziekenhuis voor oncologische patiënten met mamma- of coloncarcinoom’. Na het vervolgens opstellen van een IGJ (Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd) indicator leidde dit tot een daaraan gekoppelde SONCOS normering. 

Om ook na afronding van de ziekenhuisbehandeling continuïteit van zorg door een Vast Aanspreekpunt te organiseren startte in mei 2023 met financiering door Stichting Vrienden Integrale Oncologische Zorg (VIOZ) het driejarige project ‘Vast Aanspreekpunt Oncologie buiten de muren van het ziekenhuis’. Dit project van de Taskforce Cancer Survivorship Care als onderdeel van het Nationaal Actieplan Kanker & Leven, met IKNL als penvoerder werd eind augustus 2026 afgerond. Om passende oncologische (na)zorg en ondersteuning meer als een continuüm van zorg aan te kunnen bieden, werd in dit project gewerkt aan het realiseren van een Vast Aanspreekpunt Oncologie dicht bij huis (als toevoeging op het VAP oncologie in het ziekenhuis) voor mensen die leven met of na kanker en hier behoefte aan hebben.   

Doelstellingen 

1. Inzicht creëren: het in kaart brengen van al bestaande praktijkvoorbeelden van een Vast Aanspreekpunt Oncologie buiten het ziekenhuis. 

2. Definitie en taakomschrijving: het ontwikkelen van een definitie en taakomschrijving van dit aanspreekpunt. Gedragen door de relevante wetenschappelijke en beroepsverenigingen en anderen relevante partijen.  

3. Leren van implementatieprojecten: het verzamelen van inzichten en ervaringen uit vijf lokale en regionale implementatieprojecten. 

4. Borging van activiteiten: het structureel verankeren van activiteiten en producten die voortkomen uit deze implementatieprojecten, zodat succesvolle (elementen uit) initiatieven breder kunnen worden toegepast.

Symposium Vast Aanspreekpunt oncologie 

Ter afsluiting van het project vond op maandag 18 mei 2026 het symposium ‘De patiënt nooit alleen: Vast Aanspreekpunt in de oncologische zorg’ plaats in Utrecht (Hogeschool Domstad).  

Bekijk de presentaties en verslagen van alle sessies van het symposium.  

Definitie-taakomschrijving en praktijkvoorbeelden 

Samen met relevante partijen en beroepsverenigingen werd een definitie en taakomschrijving van een VAP oncologie buiten de muren van het ziekenhuis vastgesteld. Een VAP Oncologie is een zorgprofessional die mensen met of na kanker helpt bij vragen over de gevolgen van ziekte en behandeling en hen zo nodig naar passende (na)zorg en ondersteuning begeleidt, indien mogelijk dicht bij huis. Daarmee vormt het VAP Oncologie een schakel tussen ziekenhuis, huisarts, wijkverpleging, oncologie(zorg)netwerken, netwerken palliatieve zorg, het sociaal domein en informele ondersteuning. Daarnaast werden al bestaande praktijkvoorbeelden van een VAP oncologie buiten het ziekenhuis geïnventariseerd en samengevat in het rapport praktijkvoorbeelden. 

Vijf implementatieprojecten 

Vanaf september 2024 tot en met december 2025 hebben vijf geselecteerde implementatieprojecten op verschillende manieren de rol van Vast Aanspreekpunt oncologie buiten het ziekenhuis geïmplementeerd en geëvalueerd, met financiering door Stichting Vrienden in de Oncologische Zorg (VIOZ) en KWF Kankerbestrijding. Als penvoerder van dit project namens de Taskforce Cancer Survivorship Care heeft IKNL deze vijf projecten begeleid en ondersteunde hen bij de implementatie op landelijk niveau. Lees meer over de vijf projecten en de resultaten. 

Borging en implementatie 

Gedurende de projectperiode is gewerkt aan borging en implementatie. Zo is de betrokkenheid van een VAP oncologie in oncologiezorgnetwerken  inmiddels opgenomen als streefnorm in de kwaliteitscriteria voor oncologiezorgnetwerken. Voor oncologiezorgnetwerken is het daarnaast mogelijk om een VAP oncologie te vermelden op hun website door middel van een apart tabblad. Voor zorgprofessionals zijn daarnaast een scholing VAP Oncologie en een praktische toolbox beschikbaar. Onder leiding van de V&VN Oncologie en de Taskforce Cancer Survivorship Care wordt na de projectperiode verder gewerkt aan kwaliteitsborging en bredere implementatie.

Meer informatie en nieuwsbrieven

Bekijk meer informatie over wat een VAP Oncologie precies is, waar deze te vinden is en de geleerde lessen uit de implementatieprojecten. 

In de podcast Zorgklank van het Ministerie van VWS ging Aiko de Raaf in gesprek met Saskia Claassen, Liesbeth Schepers en Désiré Paschedag over het belang van een vast aanspreekpunt, ook buiten de muren van het ziekenhuis.  

Voor de verschenen nieuwsbrieven zie:  

• Nieuwsbrief 1- VAP Oncologie 12 december 2023
• Nieuwsbrief 2- VAP Oncologie 19 januari 2024
• Nieuwsbrief 3- VAP Oncologie 2 oktober 2024
• Nieuwsbrief 4- VAP Oncologie december 2024
• Nieuwsbrief 5- VAP Oncologie april 2025
• Nieuwsbrief 6- VAP Oncologie juni 2025
• Nieuwsbrief 7- VAP Oncologie november 2025
• Nieuwsbrief 8 - VAP Oncologie januari 2026
• Nieuwsbrief 9 - VAP Oncologie juli 2026
• Nieuwsbrief 10 - VAP Oncologie oktober 2026

Vragen?

Voor vragen over het project Vast Aanspreekpunt oncologie buiten de muren van het ziekenhuis kunt u contact opnemen met het projectteam via Wendy Jacobs MSc, adviseur IKNL.  

Over het project  

Dit project kwam tot stand door samenwerking met verschillende stakeholders in de eerstelijnszorg en met financiering door de stichting Vrienden Integrale Oncologische Zorg (VIOZ) en KWF Kankerbestrijding. IKNL is in dit project penvoerder namens de werkgroep organisatie van zorg van de Taskforce Cancer Survivorship Care. In de projectgroep en adviesgroep namen vertegenwoordigers deel vanuit de Verpleegkundigen en Verzorgenden Nederland (V&VN) Oncologie, Nederlandse vereniging van praktijkondersteuners en praktijkverpleegkundigen (NVvPO), Landelijke vereniging praktijkondersteuners huisartsen - geestelijke gezondheidszorg (LV POH-GGZ), de Nederlandse Federatie van Kankerpatiëntenorganisaties (NFK), Stichting Palliatieve Zorg Nederland (Stichting PZNL), de ROS-Netwerk Coalitie Oncologische zorg, IKNL en de Nederlands Vereniging Psychosociale Oncologie (NVPO) namens de oncologiezorgnetwerken en het Landelijke Overleg Paramedische en Psychosociale Zorg (LOPPSOZ). Stichting Kanker.nl en brancheorganisatie IPSO centra voor leven met en na kanker participeren in de Expertgroep Vast Aanspreekpunt oncologie.