Pilot aanpassingsstoornis

Veel (ex-)kankerpatiënten hebben naast lichamelijke ook psychische klachten. Tijdens de Pilot Aanpassingsstoornis krijgen (ex-)kankerpatiënten met psychische klachten (aanpassingsproblemen) de behandeling tijdelijk weer vergoed. Ook vindt onderzoek plaats naar de kosteneffectiviteit. Aan de hand van deze resultaten moet duidelijk worden of structurele vergoeding vanuit de basisverzekering haalbaar is.
De pilot heeft gelopen vanaf 1 maart 2018 tot 1 september 2021. 

De vergoeding voor behandeling van een aanpassingsstoornis is in 2012 uit het basispakket gehaald. Dat heeft gevolgen voor veel (ex-)kankerpatiënten met psychische klachten: zij krijgen niet de zorg waar zij behoefte aan hebben, vergoed. In 2016 is de richtlijn Aanpassingsstoornis bij patiënten met kanker opgesteld. Daarmee is het mogelijk om de psychosociale zorg duurzaam in te richten. Daaraan moeten de resultaten van deze pilot bijdragen. 

Resultaten pilot

Met deze pilot is geëvalueerd wat de invloed is van zorg volgens de richtlijn Aanpassingsstoornis bij kanker op het welzijn van patiënten. Doel was om inzicht te krijgen in: 

  • het effect van de behandeling op de kwaliteit van leven van patiënten; 
  • de omvang van de doelgroep: hoeveel patiënten met kanker lijden aan een aanpassingsstoornis;
  • de zorgkosten.  

Mensen met kanker die binnen de pilot behandeld zijn volgens de richtlijn Aanpassingsstoornis bij kanker rapporteren een verbeterde kwaliteit van leven dan die van voor de behandeling. De deelnemers ervaren een betere fysieke en emotionele gezondheid, hebben minder belemmeringen in het dagelijks en sociaal leven en hebben minder last van cognitieve problemen. De resultaten uit deze pilot dringen aan om de behandeling voor een aanpassingsstoornis permanent beschikbaar te maken met een structurele vergoeding vanuit de basisverzekering. 

Doelgroep

Patiënten met een voorgeschiedenis met kanker bij wie aanwijzingen zijn voor de aanwezigheid van een aanpassingsstoornis (psychische klachten) behoren tot de doelgroep van de pilot. Deze patiënten: 

  • waren 18 jaar of ouder; 
  • hadden de acute fase van diagnostiek en intensieve behandeling (operatie, radiotherapie, chemotherapie) afgerond;
  • ​hadden een curatief of palliatief perspectief. 

Deelname pilot

De patiënt kreeg de behandeling van de aanpassingsstoornis tijdens de duur van de pilot vergoed vanuit de pilot. Zolang de maatregelen rondom het coronavisus (COVID-19) golden, konden -afhankelijk van de mogelijkheden van de behandelaar- de intake en behandelingen ook op afstand plaatsvinden (via e-health/e-consult). Het eigen risico van de patiënt werd niet aangesproken. Behandelaren declareerden rechtstreeks bij IKNL. De patiënt vulde tweemaal een vragenlijst in om zijn of haar kwaliteit van leven te monitoren (na intake en na afronding van de behandeling).  

Wie behandelden in de pilot 

De behandelaren waren in de oncologie gespecialiseerde BIG-geregistreerde behandelaren uit het deskundigenbestand van de NVPO. Dit waren de volgende disciplines: 

  • GZ-psycholoog 
  • psychotherapeut 
  • klinisch psychloog
  • ​psychiater 

Behandelaren uit het NVPO-deskundigenbestand die deelnamen aan de pilot hadden een aanvullende training gevolgd voor de behandeling conform de richtlijn Aanpassingsstoornis.  
 
De pilot werd gecoördineerd door ZonMw in samenwerking met IKNL en het Landelijk Overleg Paramedische en Psychosociale Oncologische Zorg (LOPPSOZ). Dit is een samenwerkingsverband van KWF Kankerbestrijding, IKNL, NFK, NVPO, IPSO, V&VN Oncologie, KNGF-NVFL en PAZ/LVMP. LOPPSOZ zet zich al jaren in voor goede toegankelijkheid van passende psychosociale zorg voor (ex)kankerpatiënten. 

Verwijzing

Zorgverleners die een aanpassingsstoornis bij hun patiënt met kanker vermoeden, kunnen niet meer verwijzen naar gespecialiseerde hulp vanuit de pilot Aanpassingsstoornis bij kanker. Zij kunnen hun patiënten wel blijven verwijzen voor psychologische zorg bij kanker via de reguliere verwijsmogelijkheden. Samen met de patiënt kan dan worden gekeken welke zorg het best passend is en wat de mogelijkheden van vergoeding hiervoor al dan niet zijn.  

Handleidingen


Meer informatie