Samenwerking bij palliatieve zorg leidt tot minder IC- en ziekenhuisopnames
Jaarlijks hebben ruim 110.000 mensen behoefte aan palliatieve zorg: zorg die gericht is op een zo goed mogelijke kwaliteit van leven voordat iemand komt te overlijden. Omdat zorg in de palliatieve fase vaak in meerdere sectoren plaatsvindt en door verschillende zorgprofessionals wordt geleverd, is transmurale samenwerking (samenwerking ‘over de sectoren heen’) nodig. Pereira, Dijxhoorn en collega’s wilden weten of de transmurale samenwerking de geleverde kwaliteit van zorg verbetert en welke impact dat heeft op de zorgkosten.
De onderzoekers keken naar verschillende aspecten van ‘potentieel niet-passende zorg’ in de laatste 30 dagen van het leven: overmatige of onnodig belastende behandelingen in de laatste maand die bij een patiënt in de laatste levensfase mogelijk niet meer gewenst zijn. In de studie gaat het om twee of meer (spoed)opnames in het ziekenhuis, minimaal 14 dagen verblijf in het ziekenhuis, het toedienen van chemotherapie bij kanker en een opname op de intensive care. De voorkeur voor een plek van overlijden is meestal niet het ziekenhuis, maar thuis, in een hospice of verzorgingstehuis. Sterfte in het ziekenhuis is daarom ook een aspect van potentieel niet-passende zorg.
Transmurale zorg
Samen met Palliatieve Zorg Nederland (PZNL) startte het onderzoek met een landelijke inventarisatie van initiatieven waarin transmuraal wordt samengewerkt in 30 regio’s in Nederland. De onderzoekers vroegen initiatiefnemers documentatie en deelden de initiatieven in op basis van het ‘Kwaliteitskader palliatieve zorg’ en selecteerden de vijf koplopers vanuit deze initiatieven. In deze geselecteerde regio’s vergeleken onderzoekers de zorguitkomsten van alle overleden patiënten vóór implementatie van de initiatieven met die van de periode daarna. Daarnaast keken ze specifiek naar patiënten die binnen vijf initiatieven transmurale palliatieve zorg hadden ontvangen vanuit het initiatief, en vergeleken de zorguitkomsten van deze patiënten met een vergelijkbare controlegroep. Uit beide vergelijkingen komt een duidelijk beeld naar voren: binnen een initiatieven transmurale palliatieve zorg ontvangen vindt minder potentieel niet-passende zorg plaats.
Kosten: verschuiving van ziekenhuis naar eerstelijn
Naast de zorguitkomsten brachten de onderzoekers ook de zorgkosten in kaart. De kosten van de patiënten binnen initiatieven lagen in totaal iets lager. De kosten verschoven van het ziekenhuisbudget naar de eerstelijnszorg.
Betaaltitels
De studie laat zien dat samenwerken over de muren heen bijdraagt aan betere zorg, terwijl de kosten niet toenemen. De onderzoekers pleiten er daarom voor dat transmurale samenwerking meer wordt toegepast en dat er betere financieringsmogelijkheden komen. De Nederlandse Zorgautoriteit heeft inmiddels vier experimentele betaaltitels ingevoerd waar zorginstellingen gebruik van kunnen maken. PZNL ondersteunt vanuit het project TAPA$ (transmurale palliatieve zorg met passende bekostiging) zorginstellingen bij het opzetten en financieren van transmurale samenwerkingen.
- Pereira, C.F.R., Dijxhoorn, A.-F.Q., Koekoek, B., van den Broek, M., van der Steen, K., Engel, M., van Rijn, M., Meijers, J.M., Hasselaar, J., van der Heide, A., Onwuteaka-Philipsen, B.D., van den Beuken-van Everdingen, M.H.J., van der Linden, Y.M., Boddaert, M.S., Jeurissen, P.P.T., Merkx, M.A.W. and Raijmakers, N.J.H. (2024) ‘Potentially Inappropriate End of Life Care and Healthcare Costs in the Last 30 Days of Life in Regions Providing Integrated Palliative Care in the Netherlands: A Registration-based Study’ International Journal of Integrated Care, 24(3), p. 6.
