Tijdige inzet palliatieve zorg verlaagt het risico op niet-passende zorg in de laatste levensmaand

In welvaartslanden als Nederland maken we ons de laatste jaren in toenemende mate zorgen over mogelijke overbehandeling van mensen met een levensbedreigende ziekte zoals kanker. Onderzoeken tonen aan dat niet-passende zorg in de laatste maanden van het leven een negatief effect heeft op de kwaliteit van leven van patiënten die ongeneeslijk ziek zijn en hun naasten. Van de tijdige inzet van palliatieve zorg is aangetoond dat het de kwaliteit van leven en de tevredenheid over de kwaliteit van zorg verbetert. Onderzoekers van IKNL, PZNL en Vektis onderzochten de impact van de verstrekking en timing van palliatieve zorg op mogelijk niet-passende zorg in de laatste levensfase van patiënten met kanker.

 

Onderzoeksopzet

Om meer inzicht te krijgen in de verleende zorg aan patiënten met kanker in de laatste maand van hun leven in Nederland, is uit de database van Vektis - die data bevat van alle zorgverzekeraars in Nederland - gegevens verzameld van alle in 2017 overleden patiënten met kanker van 18 jaar en ouder. Daarnaast is bekeken bij wie er in het jaar voorafgaand aan het overlijden op enige manier palliatieve zorg was gedeclareerd; in het ziekenhuis, thuis of in het verpleeghuis. Vervolgens is onderzocht of er een verband is tussen het verlenen van palliatieve zorg en het ontvangen van potentieel niet-passende zorg in de laatste maand voor het overlijden. Tot niet-passende zorg is gerekend:

  • twee of meer SEH-bezoeken
  • behandeling met chemotherapie
  • twee of meer ziekenhuisopnames
  • lange ziekenhuisopname (14 dagen of langer)
  • IC-opname
  • overlijden in het ziekenhuis

Conclusie: met palliatieve zorg vijf keer lager risico op niet-passende zorg

In 2017 overleden er 43.067 patiënten met kanker. Van hen ontving 34% potentieel niet-passende zorg in de laatste maand voor hun overlijden. Van de 16.967 mensen (39%) die in de elf maanden voorafgaand aan de laatste levensmaand palliatieve zorg ontvingen, kreeg 16% potentieel niet-passende zorg. Van de 26.100 mensen (61%) die in diezelfde periode geen palliatieve zorg ontvingen, kreeg 45% potentieel niet-passende zorg.

Hieruit blijkt dat mensen mét palliatieve zorg een vijf keer lager risico hebben om niet-passende zorg in de laatste maand van het leven te ontvangen dan mensen zonder palliatieve zorg (gecorrigeerd voor leeftijd, geslacht en aantal diagnoses van kanker). De conclusie is daarmee dat tijdige inzet van palliatieve zorg het risico op niet-passende zorg in de laatste levensmaand aanzienlijk verlaagt.

Hiermee wordt het belang van andere projecten en initiatieven op het gebied van palliatieve zorg, zoals de leidraad Advance Care Planning (ACP) en Tijdige Integratie Palliatieve Zorg in de Oncologie (TIPZO) onderschreven.

Gerelateerd

Belang Tijdige Integratie Palliatieve Zorg in de Oncologie benadrukt op Nationaal Congres Palliatieve Zorg

Zaal met mensen nationaal congres palliatieve zorg

Tijdens het Nationaal Congres Palliatieve Zorg op 13 oktober 2022 ging één van de parallelsessies over het project Tijdige Integratie Palliatieve Zorg in de Oncologie (TIPZO). Hoogleraar palliatieve geneeskunde van het UMCG, An Reyners, leidde het onderwerp in voor de bomvolle zaal, waarna IKNL-onderzoeker Carly Heipon vertelde over de uitkomsten van het projectonderzoek tot nu toe en de deelnemers uitnodigde om in verschillende tafels met elkaar in gesprek te gaan. De deelnemers bestonden uit zorgprofessionals uit alle regio’s en organisaties, van thuis- en huisartsenzorg tot ziekenhuis en verpleeghuis. Ze bespraken de goede voorbeelden en knelpunten uit hun eigen praktijk met elkaar en droomden over mogelijke oplossingen. Duidelijk was, dat alle deelnemers een enorme betrokkenheid rond dit onderwerp delen en het belang van tijdige integratie van palliatieve zorg graag benadrukken.

lees verder

Herziene richtlijn Palliatieve zorg voor mensen met een verstandelijke beperking

oude mensen maken puzzel

De herziene richtlijn Palliatieve zorg voor mensen met een verstandelijke beperking is gepubliceerd. IKNL is hierbij als procesbegeleider van de richtlijnen palliatieve zorg betrokken. De herziene richtlijn sluit aan bij knelpunten uit de praktijk van ouders en naasten en zorgverleners van mensen met een verstandelijke beperking in zowel intra- als extramurale zorgsettingen. Een multidisciplinaire werkgroep heeft deze richtlijn gebaseerd op de meest recente wetenschappelijke inzichten en ontwikkeld conform de wetenschappelijke methodologie, met zoveel mogelijk consensus. Daarmee biedt het een antwoord op uitdagingen in de praktijk.

lees verder