COVID-19 en hoofd-halskanker

Als gevolg van de COVID-19-crisis is het aantal nieuwe diagnoses hoofd-halskanker sinds maart lager dan verwacht. Deze ontwikkeling is zichtbaar in de Nederlandse Kankerregistratie op basis van voorlopige diagnoses uit de landelijke pathologiedatabase PALGA.

De voorlopige registraties voor hoofd-halskanker wijzen op een afname van het aantal hoofd-halskankers vanaf maart. De aantallen per week zijn te klein om stellige uitspraken te doen. Er zijn echter verschillen tussen de lokalisaties van de kanker: we zien met name een afname bij mondholtekanker en we zien in eerste instantie geen afname bij strottenhoofdkanker (larynxkanker). 

Mondzorg

De afname in mondholtekanker lijkt deels te verklaren doordat in de eerstelijns mondzorg ook afwijkingen in de mond gesignaleerd worden die leiden tot doorverwijzing naar een specialist en de reguliere zorgverlening door mondzorgprofessionals sinds 16 maart gestaakt is, terwijl in de eerstelijns mondzorg ook (pre)maligne afwijkingen in de mond gesignaleerd worden die leiden tot doorverwijzing naar een specialist. Op 22 april (week 17) werd aangekondigd dat de reguliere zorgverlening door mondzorgprofessionals geleidelijk weer opgestart zou worden, naar verwachting is die sinds 28 april (week 18) operationeel. Daarnaast is de daling waarschijnlijk veroorzaakt door uitgestelde huisartsbezoeken en doorverwijzingen alsmede uitstel van diagnostiek in de ziekenhuizen.

Trend

De afname lijkt gestopt sinds april (m.u.v. strottenhoofdkanker), maar de cijfers zijn nog niet terug op het gemiddelde niveau van januari en februari. April en mei pakken qua aantallen sowieso een beetje lager uit vanwege vakantiedagen; maar ook als je daar rekening mee houdt is er in april en begin mei geen duidelijk herstel. Vanaf week 21 (eind mei) t/m week 26 (eind juni) is een toename zichtbaar die kan duiden op een herstel. Deze toename is bij alle tumorsoorten die vallen onder hoofd-halskanker te zien. De incidentie gebaseerd op de voorlopige registraties lijkt in week 26 weer op een vergelijkbaar niveau met week 2-8.
 
 

Tijdslijn

  • Week 9 donderdag 27 februari bevestiging 1e patiĆ«nt met COVID-19 in Nederland.
  • Week 10 1e week na bevestiging eerste geval COVID-19 in Nederland. Opschaling IC nodig – 8 maart 2020, waardoor prioritering in ziekenhuizen.   
  • Week 12 maandag 16-3-2020: Mondzorgkoepels hebben in overleg met en gesteund door VWS en IGJ hun verantwoordelijkheid genomen en de reguliere zorgverlening per 16 maart jl. gestaakt.
  • Vanaf week 12: Advies mondkoepels 16-03-2020: alleen spoedbehandeling door mondzorg-professionals.
  • Week 14 en 15: Oproep in media om naar huisarts te gaan met klachten, met als eerste 3 april in de Volkskrant en op 10 april een gezamenlijk persbericht van kankerorganisaties
  • Eind week 16: Bericht 17-4-2020 NHG nieuws geleidelijk hervatten zorg aan niet-coronapatienten
  • Week 17 woensdag 22-4-2020 bericht KNMT. Vanaf 22 april kunnen mondzorgpraktijken de reguliere mondzorg op verantwoorde en gepaste wijze hervatten. Dit houdt in dat alle mondzorgverleners en mondzorgpraktijken daarbij de Leidraad Mondzorg Corona volgen. 
  • WEEK 20. vanaf maandag11 mei mogen contactberoepen weer aan de slag, waaronder fysiotherapeuten, ergotherapeuten en andere paramedici. Psychologen gaan ook weer vaker patienten live zien ipv via video. Lees meer over mogelijkheden voor ondersteunde zorg op de VerwijsgidsKanker.nl. Oproep zoveel mogelijk thuis te blijven wordt gewijzigd naar blijf thuis bij klachten en vermijd drukte. Samenkomsten tot 10 man toegestaan.
  • WEEK 21. Nieuws over het stap voor stap opstarten reguliere zorg. Nog lang niet alle operatiekamers zijn in gebruik. Poliklinieken worden weer geopend, maar draaien niet op volle kracht. 
  • WEEK 22: Vanaf 2 juni hebben een aantal inloophuizen, met de nodige voorzorgsmaatregelen, hun deuren weer geopend voor mensen die leven met en na kanker. Zie VerwijsgidsKanker.nl.

Monitoren

IKNL monitort de gevolgen van de COVID-19 crisis op de kankerzorg en bericht hierover op de webpagina www.iknl.nl/covid-19