COVID-19 en urogenitale kanker

Als gevolg van de COVID-19-pandemie daalde het aantal kankerdiagnoses na maart 2020 sterk in Nederland. Ook voor de verschillende vormen van urogenitale kanker was een afname te zien van het aantal nieuwe diagnoses. Vanaf augustus lijkt voor prostaatkanker sprake van een inhaalslag. Het totaal aantal diagnoses van zaadbalkanker is naar verwachting niet tot nauwelijks lager in 2020. De achterstand bij blaaskanker lijkt vanaf mei weer grotendeels te zijn ingelopen.

Prostaatkanker

In de periode 2017-2019 kregen jaarlijks circa 12.000 mannen per jaar de diagnose prostaatkanker. In 2020, sinds de uitbraak van COVID-19, is het aantal prostaatkankerdiagnoses aanzienlijk lager dan gebruikelijk. Met name in de eerste maanden van de pandemie werd een sterke daling van het aantal prostaatkankerdiagnoses geobserveerd. Na mei neemt het aantal weer toe en na augustus is een inhaalslag te zien waardoor het aantal diagnoses in 2020 vergelijkbaar is met het gemiddelde aantal van de voorgaande 3 jaren.

De afname in het voorjaar kan voor een deel worden verklaard door terughoudendheid bij mannen om de huisarts te bezoeken. Mannen zonder of met milde symptomen, die zich voorheen wel bij de huisarts meldden voor een PSA-test (‘opportunistische’ screening), stellen dit waarschijnlijk vooralsnog uit. Daarnaast is het waarschijnlijk dat uitstel van verdere diagnostiek na een positieve PSA-test een rol speelt, met name indien de klinische verdenking op (klinisch significant) prostaatkanker laag is.[1]

[1] Ribal MJ, Cornford P, Briganti A, Knoll T, Gravas s. EAU Guidelines Office Rapid Reaction Group: An organisation-wide collaborative effort to adapt the EAU guidelines recommendations to the COVID-19 era. 2020

Zaadbalkanker

Het aantal mannen dat normaalgesproken jaarlijks geconfronteerd wordt met de diagnose zaadbalkanker is aanzienlijk lager, circa 800 mannen per jaar. Het percentage nieuwe patienten met zaadbalkanker varieert daardoor sterk per maand. Maar, uit gegevens van de NKR blijkt dat, na een initiële dip van het aantal nieuwe diagnoses, het totaal aantal diagnoses van zaadbalkanker dit jaar niet lager is dan verwacht.

Blaaskanker (inclusief niet-invasieve tumoren Ta/CIS)

Normaal gesproken worden tussen de 500-600 nieuw blaaskankerdiagnoses per maand gesteld. Echter, ook voor blaaskanker zien we kort na de COVID-19-uitbraak een afname in nieuwe diagnoses, met als ‘dieptepunt’ 20% minder diagnoses in mei 2020. Echter het totaal aantal nieuwe blaaskankerdiagnoses in 2020 blijkt inmiddels vergelijkbaar of zelfs iets hoger te zijn in vergelijking met het aantal diagnoses uit voorgaande jaren.

Nierkanker

Ook het aantal diagnoses van nierkanker is initieel in 2020 afgenomen in vergelijking met de periode 2017-2019. En ook voor nierkanker geldt dat het aantal inmiddels bijna op het niveau is af de afgelopen jaren.

Hoge urinewegen

Ook bij deze groep tumoren is een afname te zien, hoewel deze wat later inzet dan bij de andere urogenitale tumoren. Ook lijkt het aantal nieuwe diagnoses nog niet op het zelfde niveau te zijn als het niveau van de afgelopen jaren. Omdat het aantal hogere urinewegtumoren per jaar substantieel variërt zijn hier nog geen eenduidige conclusies aan te verbinden.

Monitoren

IKNL monitort de gevolgen van de COVID-19 crisis op de kankerzorg en bericht hierover op de webpagina www.iknl.nl/covid-19