Buikvliesuitzaaiingen komen relatief vaak voor bij maagkanker

Toename maagkankerpatiënten met buikvliesuitzaaiingen bij diagnose

Het aantal patiënten met maagkanker dat tijdens diagnose hoort dat de kanker is uitgezaaid naar het buikvlies neemt toe. Dat blijkt uit onderzoek van Willem Koemans (NKI-AvL) en collega’s waarin, met cijfers uit de Nederlandse Kankerregistratie (NKR), gekeken is naar de incidentie, behandeling en overleving van deze patiëntgroep. 

De totale incidentie van maagkanker neemt al decennialang af. In Nederland daalde het aantal nieuwe patiënten met maagkanker (exclusief cardiakanker) per jaar van ruim 2000 in 1989 tot bijna 1000 patiënten in 2020. De 5-jaarsoverleving is relatief laag, deels te verklaren door het feit dat bij 4 op de 10 maagkankerpatiënten sprake is van uitgezaaide ziekte bij diagnose. Behalve naar de lever en lymfeklieren zaait maagkanker vaak uit naar het buikvlies. De richtlijn schrijft palliatieve systemische therapie voor, maar het is onduidelijk wat het effect hiervan is. Reden voor de onderzoekers om de behandeleffecten in kaart te brengen.

Koemans en collega’s gebruikten data uit de NKR om een beeld te krijgen van de incidentie, behandeling en overleving. In de studie werden 3773 maagkankerpatiënten met synchrone buikvliesuitzaaiingen geïncludeerd. De diagnose vond plaats tussen 1999 en 2017. Drie belangrijke conclusies uit het onderzoek op een rij:

1. Steeds meer maagkankerpatiënten hebben buikvliesuitzaaiingen bij diagnose

Kijkend naar de incidentie is de dalende trend van maagkanker goed zichtbaar. De ESR daalde van 6,48 per 100.000 in 2008 naar 3,98 in 2017. Binnen deze groep maagkankerpatiënten is een verschuiving waar te nemen. In de onderzochte jaren nam het aantal patiënten met buikvliesuitzaaiingen zowel absoluut als verhoudingsgewijs toe. In 2008 hadden 244 patiënten buikvliesuitzaaiingen op het moment van de maagkanker diagnose (18,0 procent), en in 2017 waren dat er 276 (26,5 procent). 

2. Systemische therapie wordt vaker gegeven

De huidige richtlijn adviseert systemische therapie bij patiënten met buikvliesuitzaaiingen van maagkanker. Tijdens de studieperiode is het percentage maagkankerpatiënten met buikvliesuitzaaiingen dat behandeld is met systemische therapie toegenomen van 15 procent in de periode 1999-2002 tot 43 procent in de periode 2013-2017. 

3. Algehele overleving neemt niet toe

De algehele overleving van maagkankerpatiënten met buikvliesuitzaaiingen nam niet significant toe en was in de periode 1999-2002 3,6 maanden en in de periode 2013-2017 4,4 maanden. De onderzoekers zagen binnen de totale onderzoekspopulatie bij één groep een toename in overleving. Dat was bij patiënten die alleen buikvliesuitzaaiingen hadden, zonder uitzaaiingen in andere organen, en behandeld werden met systemische therapie. De toename in overleving was het sterkst tussen 2008-2012 (8,3 maanden) en 2013-2017 (10,0 maanden). Het is aannemelijk dat door betere beeldvorming en meer gebruik van kijkoperaties (diagnostische laparoscopie) de uitzaaiingen in een eerder stadium ontdekt worden, waardoor de overleving toeneemt. Bij patiënten die niet behandeld werden met systemische therapie nam de overleving juist af. 

Passende behandeling

Maagkankerpatiënten met buikvliesuitzaaiingen worden dus steeds vaker met systemische therapie behandeld, terwijl de overleving van de hele groep niet verbetert. Op basis daarvan betwijfelen de onderzoekers of systemische therapie de enige juiste behandeling is voor deze patiëntgroep. Ze wijzen daarbij op de mogelijkheden van intra-abdominale chemotherapie. Deze behandeling die op verschillende manieren toepasbaar is wordt momenteel voor maagkankerpatiënten alleen in studieverband aangeboden. Studies naar alternatieve behandelmethoden kunnen bijdragen aan een beter vooruitzicht voor maagkankerpatiënten met synchrone buikvliesuitzaaiingen.  
 

categorie: Maagkanker
Gerelateerd

Locatie uitzaaiingen bij maagkanker sterk afhankelijk van subtype

Meer gerichte behandeling maagkanker belangrijker

Het uitzaaiingspatroon van het adenocarcinoom van de maag verschilt afhankelijk van het histologische subtype van deze tumor. Het intestinale type zaait vaker uit naar de lever, terwijl bij het diffuse type vaker uitzaaiingen op het buikvlies worden gevonden. Dat concluderen Willem Koemans (NKI-AvL) en collega’s. Stratificatie en behandeling van patiënten naar histologisch subtype wordt daarom steeds belangrijker. 

lees verder

Zorgpaden dragen bij aan betere naleving richtlijnen en afname klinische variatie

arts tijdens mdo

Patiënten met maag- of slokdarmkanker krijgen na implementatie van een regionaal zorgpad significant vaker een PET- of PET/CT-scan. Dat blijkt uit onderzoek van Jolanda van Hoeve (IKNL) in Zuidwest-Nederland. In een andere studie in Noordoost-Nederland toont zij aan dat ongewenste klinische variatie verminderde na standaardisatie van het zorgpad slokdarmkanker, uitgezonderd patiënten die geen behandeling ontvingen. Beide studies zijn opgenomen in het proefschrift waarop Jolanda van Hoeve 29 oktober 2020 promoveerde aan de Universiteit Twente.

lees verder