Cijfers over kanker bij jongvolwassenen
Hieronder vindt u een overzicht van de incidentie-, prevalentie-, overlevings- en sterftecijfers van jongvolwassenen met kanker (AYA's), gebaseerd op recente data uit de Nederlandse Kankerregistratie.
In Nederland krijgen jaarlijks zo'n 4.500 jongvolwassenen in de leeftijd 18-39 jaar kanker. In 1990 ging het nog om ruim 3.000 mensen. Meer vrouwen dan mannen in de leeftijd 18-39 jaar krijgen kanker.
*Sinds 2001 worden ook laaggradige (minder agressieve) hersentumoren geregistreerd. Omdat deze tumoren daarvoor niet werden meegeteld in het incidentiecijfer, verklaart dit een deel van de toename in dat jaar.
Incidentie per 100.000 mensen
Om een trend in de tijd te kunnen volgen, wordt incidentie vaak weergegeven als het aantal nieuwe patiënten per 100.000 personen per jaar, gestandaardiseerd naar leeftijd. Omdat de leeftijdsopbouw van de Nederlandse bevolking de afgelopen decennia is veranderd (er zijn verhoudingsgewijs meer ouderen en hun levensverwachting is toegenomen) is het belangrijk om hier rekening mee te houden. Dit wordt doorgaans gedaan door de incidentie te standaardiseren naar de Revised European Standardized Rate (RESR) die gebaseerd is op de Europese bevolkingsopbouw in 2010.
Incidentie naar verschillende stadia
Bij ongeveer 10% van de AYA’s is de kanker op het moment van diagnose al uitgezaaid. Uitzaaiing bij diagnose komt vaker voor bij jongvolwassen mannen dan bij jongvolwassen vrouwen. Bij oudere volwassenen is de kanker twee keer zo vaak bij diagnose al uitgezaaid (en ook vaker bij mannen dan bij vrouwen).
Top 5 van kankersoorten bij AYA's
Bepaalde kankersoorten (zoals zaadbalkanker en baarmoederhalskanker) komen vaker of juist veel minder vaak (bv. prostaatkanker en longkanker) voor bij AYA's dan bij oudere volwassenen met kanker. Hieronder staat een overzicht van de vijf meest voorkomende kankersoorten bij AYA-mannen en AYA-vrouwen:
In ons land leven bijna 70.000 mensen met en na een kankerdiagnose die zij kregen toen ze tussen de 18 en 39 jaar oud waren, in de voorafgaande 20 jaar (20-jaarsprevalentie). De prevalentie stijgt over de tijd, vooral doordat de overleving van AYA's toeneemt.
Prevalentie top 5-tumorsoorten
De grafieken hieronder geven de 20-jaarsprevalentie aan (de hoeveelheid mensen die met en na de diagnose kanker na 20 jaar nog in leven zijn) van de vijf meest voorkomende tumorsoorten bij AYA-mannen en AYA-vrouwen.
De meest voorkomende tumorsoorten bij AYA's dragen ook het meeste bij aan de prevalentie. Zo vormt de groep mannen die op AYA-leeftijd de diagnose zaadbalkanker krijgen de grootste groep van 'overlevers'. Dit komt mede door de goede prognose van zaadbalkanker. Van de vrouwelijke 'AYA-overlevers' leeft het merendeel met of na de diagnose borstkanker.
Vaak hebben AYA’s een relatief gunstige overleving: vijf jaar na diagnose is 90% nog in leven en tien jaar na de diagnose is dat percentage zo'n 85%.
Ter vergelijking: in de algehele bevolking is de 5-jaarsoverleving van iemand met kanker circa 66% en de 10-jaarsoverleving zo'n 59%. Kinderen met kanker hebben gemiddeld een 5-jaarsoverleving van zo'n 87% en een 10-jaarsoverleving van ongeveer 83%.
De betere overleving van AYA’s is afhankelijk van de soort kanker die wordt vastgesteld en het stadium waarin de ziekte wordt ontdekt. Jongvolwassenen hebben minder vaak uitgezaaide kanker bij diagnose dan oudere volwassenen. Ook hebben jongere AYA's (van 18–34 jaar) vaker een soort kanker met een betere prognose, waardoor hun overleving beter is dan die van oudere AYA's (met een leeftijd van 35–39 jaar ten tijde van de diagnose). Omdat jongvolwassenen veelal in een goede fysieke conditie zijn, krijgen zij ook vaak agressiever behandelingen tegen kanker.
Trend in overleving
Voor vrijwel alle tumorsoorten neemt de overleving van AYA's in de loop der tijd toe:
In het rapport het rapport 'Kanker bij jongvolwassenen' uit 2022 kunt u meer lezen over de trend in de overleving van AYA's.