COVID-19 en kanker van de vrouwelijke geslachtsorganen

In het najaar van 2020 en begin 2021 heeft een inhaalslag plaatsgevonden in het aantal kankerdiagnoses, waarmee het lagere aantal diagnoses door de COVID-19 pandemie in het voorjaar deels is ingehaald. De daling was bij kanker van de vrouwelijke geslachtsorganen iets kleiner dan bij veel andere vormen van kanker maar bedroeg in april 2020 bijna 30%. Na mei 2020 is het aantal diagnoses weer gestegen. Dit blijkt uit voorlopige cijfers van de Nederlandse Kankerregistratie op basis van diagnoses in de landelijke pathologiedatabase (PALGA). Het blijft belangrijk dat mensen met klachten alert blijven zodat de zorg in ziekenhuizen zoveel mogelijk kan doorgaan.

De daling van het aantal nieuwe tumordiagnoses ten opzichte van de jaren 2017-2019 bedroeg in maart rond de 15%, in april rond de 30% en in mei rond de 20%. De daling in het aantal diagnoses was het grootst bij kanker van de schaamlippen, gevolgd door kanker van baarmoederhals en -lichaam. Bij kanker van de eierstokken was de daling minder groot.

De daling in het aantal tumordiagnoses hangt mogelijk samen met het feit dat patiƫnten met minder ernstige klachten, zoals een afwijkend plekje op de schaamlippen of vaginaal bloedverlies, bezoek aan de huisarts hebben uitgesteld. Ook is het mogelijk dat huisartsen op het hoogtepunt van de eerste golf van de COVID-19-crisis hebben gewacht met een doorverwijzing naar het ziekenhuis. Hoewel klachten bij eierstokkanker vaak pas laat in het ziektebeloop optreden zijn die meestal toch zo ernstig van aard, dat vrouwen met deze klachten zich mogelijk niet gehinderd hebben gevoeld om medische hulp voor deze klachten te zoeken.

Vanaf juni het aantal diagnoses hoger dan normaal, wat betekent dat een deel van de uitgestelde diagnoses uit de periode maart-mei met enige vertraging alsnog gesteld is. Op basis van deze cijfers kan worden verwacht dat ontstane achterstand bij het stellen van de diagnose van kanker van de vrouwelijke geslachtsorganen tijdens de eerste coronagolf ingelopen is. Het blijft echter van belang dat vrouwen met klachten contact opnemen met de huisarts.

Het aantal diagnoses van baarmoederhalskanker lijkt in december en januari toegenomen. Ook in februari lag het aantal boven het gemiddelde. Jaarlijks krijgen rond de 800 vrouwen de diagnose baarmoederhalskanker, door dit aantal kan het aantal maandelijkse diagnoses variĆ«ren. Ook zijn de cijfers op basis van voorlopige diagnoses en kunnen deze nog gecorrigeerd worden. Mocht het aantal diagnoses verder toenemen, dan is verder onderzoek naar de oorzaken hiervan nodig.  

Het aantal vrouwen dat de diagnose baarmoederlichaamkanker kreeg steeg in februari met circa 25 procent ten opzichte van 2017-2019. Jaarlijks krijgen ongeveer 2000 vrouwen de diagnose en dat aantal kan maandelijks verschillen. Mocht de stijging doorzetten is nader onderzoek naar de onderliggende oorzaken nodig. Bij eierstokken-, eileider- en schaamlippenkanker was het aantal diagnoses begin 2021 ongeveer gelijk aan de jaren 2017-2019.