oude man grijpt naar borstkas met pijn

Meer hart- en vaatziekten na diagnose hematologische maligniteit: risico verschilt per maligniteit

Mensen die een hematologische maligniteit hebben (gehad), krijgen vaker hart- en vaatziekten dan de algemene bevolking. De hoogte van dit risico verschilt per type kanker en per type hart- en vaatziekte. Dat blijkt uit grootschalig onderzoek van Amsterdam UMC en UMC Utrecht in samenwerking met IKNL. De resultaten benadrukken het belang van beter inzicht in wie welk risico loopt als basis voor gerichte preventie en controle.

Koppelen van databronnen voor dieper inzicht

Voor het onderzoek analyseerden Jesse Geels (Amsterdam UMC) en collega’s gegevens van ruim 170.000 patiënten die tussen 1995 en 2023 de diagnose kregen van een van de twaalf meest voorkomende hematologische maligniteiten. De onderzoekers koppelden deze gegevens uit de Nederlandse Kankerregistratie aan andere databronnen, waaronder de Landelijke Basisregistratie Ziekenhuiszorg en StatLine. Zo brachten de onderzoekers in kaart hoe vaak verschillende hart- en vaatziekten voorkwamen. Ze vergeleken deze resultaten met gegevens van bijna 885.000 mensen uit de algemene bevolking van dezelfde leeftijd en hetzelfde geslacht.

Risico verschilt sterk per type maligniteit

Het risico op hart- en vaatziekten is bij alle onderzochte hematologische maligniteiten verhoogd. Wel verschilt hoe groot dat risico is per maligniteit en per type hart- en vaatziekte.

Enkele opvallende bevindingen:

  • Hartfalen komt vaker voor bij alle onderzochte maligniteiten. Het risico is het hoogst bij mensen met myelodysplastisch syndroom en multipel myeloom.
  • Diepveneuze trombose komt bij alle maligniteiten vaker voor, vooral in het eerste jaar na diagnose. Het risico is het laagst bij chronische lymfatische leukemie en het hoogst bij hodgkinlymfoom. Dit verhoogde risico blijft tot vijf jaar na de diagnose bestaan.
  • Hartinfarct en beroerte komen bij sommige maligniteiten, zoals diffuus grootcellig B-cellymfoom en folliculair lymfoom, niet vaker voor. Bij andere maligniteiten, zoals acute myeloïde leukemie en myelodysplastisch syndroom, is het risico juist wel verhoogd.

Welke ziekten zijn onderzocht?

Hart- en vaatziekten

  • Beroerte (CVA)
  • Diep veneuze trombose
  • Hartfalen
  • Hartinfarct
  • Hartklepaandoeningen
  • Hartritmestoornissen van de boezems
  • Hartritmestoornissen van de kamers
  • Kransslagadervernauwing (angina pectoris)
  • Longembolie
  • Ontsteking van het hartzakje (pericarditis)
  • Slagaderverkalking

Hematologische maligniteiten

  • Acute lymfoblastaire leukemie
  • Acute myeloïde leukemie
  • Chronische lymfatische leukemie
  • Chronische myeloïde leukemie
  • Diffuus grootcellig B-cellymfoom
  • Essentiële trombocytose en polycytemia vera
  • Folliculair lymfoom
  • Hodgkinlymfoom
  • Indolent non-hodgkinlymfoom (lymfoplasmatisch, marginale zone en ongespecificeerd)
  • Mantelcellymfoom
  • Myelodysplastisch syndroom
  • Multipel myeloom

Betere behandeling en kwaliteit van leven

Het onderzoek van Geels en collega’s is de grootste in zijn soort wereldwijd en brengt voor het eerst duidelijke verschillen in kaart in het risico op hart- en vaatziekten tussen hematologische maligniteiten. Vergelijkbare analyses over solide tumoren worden binnenkort ook afgerond. De resultaten dragen bij aan een beter begrip van hart- en vaatziekten bij mensen die kanker hebben (gehad). Wanneer hart- en vaatziekten optreden, moeten kankerbehandelingen soms worden aangepast of zelfs gestopt. Vroege signalering kan schade beperken, vergroot de kans op een succesvolle behandeling en draagt bij aan een betere kwaliteit van leven en overleving. De bevindingen benadrukken het belang van beter inzicht in wie welk risico loopt, zodat zorgverleners preventie en monitoring gerichter kunnen afstemmen op de individuele patiënt.

Meer informatie

De NKR wordt beheerd door IKNL, de Landelijke Basisregistratie Ziekenhuiszorg door Dutch Hospital Data en StatLine door het Centraal Bureau voor de Statistiek. Wilt u meer weten over dit onderzoek? Neem dan contact op met Marijke Linschoten (Amsterdam UMC), hoofdonderzoeker, of vraag het volledige artikel op via bibliotheek@iknl.nl. Lees het artikel online:

Gerelateerd nieuws

Nieuw rapport met 10 jaar aan trends in incidentie, behandeling en overleving in de hemato-oncologie

decoratieve afbeelding van laptop met online rapportage Trends in de hemato-oncologie Vandaag publiceert IKNL een rapport met data uit de Nederlandse Kankerregistratie over meer dan tien hematologische maligniteiten over de periode 2014-2023. Het rapport biedt inzicht in trends per ziektebeeld. Ook bevat het rapport voor een aantal ziektebeelden informatie over de kwaliteit van leven van patiënten in het eerste jaar na diagnose, op basis van data uit PROFIEL. Uit dit rapport blijkt onder andere dat de overleving van patiënten met een hematologische maligniteit is toegenomen, ook onder patiënten ouder dan 70 jaar. lees verder

HOVON-IKNL-data bevestigen waarde van ctDNA-monitoring bij lymfoom

infuus op voorgrond met patiënt op achtergrond Recent verschenen in the Journal of Clinical Oncology en gepresenteerd tijdens het jaarlijkse congres van de American Society of Hematology (ASH): veelbelovende resultaten over het gebruik van circulerend tumor-DNA (ctDNA) voor het meten van minimale restziekten (MRD) bij responsbeoordeling en monitoring van lymfoom. Twee analyses uit een HOVON-IKNL-studie tonen aan dat ctDNA kan helpen om therapierespons nauwkeuriger te beoordelen en terugkeer van ziekte vroegtijdig te signaleren. lees verder