nierkanker

Geen meerwaarde immuuntherapie voor patiënten met uitgezaaide nierkanker en gunstige prognose 

Patiënten met uitgezaaid heldercellig niercelcarcinoom (een subtype van nierkanker) met een gunstige prognose hebben geen overlevingswinst bij een eerstelijnsbehandeling op basis van immuuntherapie ten opzichte van behandeling met een enkele orale TKI. Patiënten met een ongunstige prognose hebben daarentegen juist een groot overlevingsvoordeel bij deze eerstelijnsbehandeling. Dat blijkt uit een meta-analyse op basis van vier grote internationale vergelijkende studies, uitgevoerd door onderzoekers van IKNL.

Immuuntherapie heeft de behandeling van uitgezaaide nierkanker de afgelopen jaren ingrijpend veranderd. Verschillende combinaties van immuuntherapie (met een tyrosinekinaseremmer (TKI) of een ander type immuuntherapie) vormen inmiddels de standaard eerstelijnsbehandeling voor alle patiënten, ongeacht prognose. Daarmee is immuuntherapie inmiddels de voorkeursbehandeling in de Europese richtlijnen in plaats van enkele orale TKI (sunitinib of pazopanib). Maar tot nu toe was onvoldoende duidelijk of alle patiënten hier voordeel van hebben. 

Onderzoek in het kort 

Voor de meta-analyse voegden de onderzoekers gegevens samen van in totaal 3.320 patiënten uit vier grote gerandomiseerde fase-III-studies naar uitgezaaid heldercellig niercelcarcinoom: CheckMate-214, CheckMate-9ER, KEYNOTE-426 en CLEAR. Voor twee studies waren individuele patiëntgegevens beschikbaar, waardoor de onderzoekers niet alleen de relatieve effecten van behandeling konden beoordelen, maar ook absolute overlevingswinst konden berekenen. De onderzoekers bekeken of het effect van immuuntherapie op de overleving verschilde tussen patiënten met een gunstige, intermediaire of slechte prognose bij de start van de behandeling. Hiervoor pasten ze zowel het veelgebruikte IMDC-risicomodel als het nieuwere CPI2-prognosemodel toe. 

Geen aantoonbaar voordeel immuuntherapie bij gunstige prognose 

De analyse laat zien dat de overlevingswinst bij eerstelijnsimmuuntherapie sterk verschilt tussen de prognostische subgroepen. Patiënten met een slechte prognose ondervonden veruit het grootste overlevingsvoordeel bij immuuntherapiecombinaties in vergelijking met behandeling met een orale TKI. Bij patiënten met een intermediaire prognose is eveneens sprake van een aantoonbaar overlevingsvoordeel, al is dit minder groot. Voor patiënten met een gunstige prognose is daarentegen geen statistisch significant voordeel zichtbaar op de totale overleving.  

Geen overlevingswinst bij grotere groep dan gedacht 

Op basis van deze resultaten zetten de onderzoekers vraagtekens bij de inzet van duurdere, meer belastende en potentieel schadelijkere combinatieregimes bij patiënten met een gunstige prognose. Bovendien laat het gebruik van het nieuwere CPI2-model zien dat de groep zonder overlevingswinst veel groter is dan aanvankelijk gedacht. Eerder onderzoek wees uit dat het CPI2-model een betere schatting van de prognose geeft dan het oudere IMDC-model. 

Rol van PD-L1 en geslacht beperkt 

De onderzoekers bekeken ook of kenmerken zoals geslacht en de expressie van de biomarker PD-L1 van invloed zijn op het behandeleffect. Geslacht blijkt geen verschil uit te maken. Voor PD-L1 vonden de onderzoekers alleen bij een afkapwaarde van 5% een verschil. Patiënten met hogere PD-L1-expressie hebben meer baat bij immuuntherapie, al zagen de onderzoekers ook bij lagere PD-L1-expressie nog een significant overlevingsvoordeel. Deze resultaten kunnen consequenties hebben voor lopende en toekomstige studies waarin PD-L1-expressie een rol speelt.  

Meer aandacht voor prognose bij behandelkeuze 

Het onderzoek biedt aanknopingspunten voor zowel onderzoek naar de behandeling van uitgezaaide nierkanker als de behandeling van uitgezaaide nierkanker in de praktijk.

Dr. Anke Richters, senior onderzoeker bij IKNL: "Onze resultaten laten zien dat niet alle patiënten in dezelfde mate profiteren van immuuntherapiecombinaties. Juist patiënten met de beste prognose behalen geen overlevingswinst bij immuuntherapie ten opzichte van orale TKI’s. Dat inzicht is belangrijk voor behandelkeuzes, voor richtlijnen en voor het ontwerp van toekomstige klinische studies." 

Meer informatie 

De studie werd gefinancierd door de Josephine Nefkens Foundation. Voor meer informatie over de studie neem contact op met Anke Richters, senior onderzoeker, vraag het volledige wetenschappelijke artikel op via bibliotheek@iknl.nl, of bekijk het artikel online.

Gerelateerd nieuws

Promotieonderzoek: real-world data geven inzichten rond behandeling en overleving bij nierkanker

cover promotieboekje De overleving van patiënten met uitgezaaide nierkanker in Nederland is afgelopen jaren verbeterd, onder andere door nieuwe behandelingen (zoals immuuntherapie). Dat is een van de uitkomsten van het promotieonderzoek van Hilin Yildirim. Zij onderzocht verschillende aspecten van de nierkankerzorg met behulp van real-world data* uit de Nederlandse Kankerregistratie. Haar proefschrift benadrukt het belang van dit soort gegevens. Hilin verdedigt haar proefschrift op 6 februari aan de Universiteit van Amsterdam. 
 
lees verder

Aanpassing van primaire eindpunten in onderzoek naar immunotherapie komt vaak voor en is niet transparant

immunotherapie-aanpassing-eindpunten-onderzoek

Drieënzestig procent van onderzochte gerandomiseerde studies met immunotherapie bij blaas-, long- en nierkanker bevat een aanpassing aan verschillende aspecten van primaire eindpunten. Tegen de geldende richtlijnen in, werd hier slechts in een minderheid van de studies over gerapporteerd. Dit blijkt uit een vandaag gepubliceerde review in JAMA Oncology. De onderzoekers roepen vakgenoten op om veranderingen aan primaire eindpunten in onderzoek kritisch te beoordelen.

lees verder