COVID-19 en hematologische maligniteiten

Als gevolg van de COVID-19-pandemie is het aantal kankerdiagnoses vanaf maart gedaald. Dit geldt ook voor hematologische maligniteiten. Dit blijkt uit voorlopige cijfers van de Nederlandse Kankerregistratie op basis van diagnoses in de landelijke pathologiedatabase.

In de onderstaande grafiek wordt het aantal nieuwe patiënten met hematologische kankersoorten per maand in 2020 vergeleken met de voorgaande drie jaren (te weten, 2017-2019). Om de voorlopige cijfers uit 2020 te kunnen vergelijken met de voorgaande jaren zijn enkel pathologisch bevestigde eerste tumoren meegenomen in de onderstaande grafiek. Aangezien het absolute aantal kankerdiagnoses in Nederland mettertijd stijgt als gevolg van bevolkingsgroei en vergrijzing, is de verwachting dat het aantal diagnoses per maand in 2020 boven de lichtblauwe lijn van het gemiddelde van de voorgaande drie jaren zou liggen.

De daling van het aantal nieuwe hemato-oncologische diagnoses bedroeg in maart circa 10% en in april zelfs ruim 20%. In mei was er een gedeeltelijk herstel, maar nog steeds was het aantal diagnoses 15% lager dan gebruikelijk. De daling kan direct worden toegeschreven aan de COVID-19-crisis. Er zijn diverse argumenten te benoemen voor het lagere aantal diagnoses, namelijk uitgesteld huisartsenbezoek en late doorverwijzing naar het ziekenhuis.

Vanaf juni is het aantal nieuwe kankerpatiënten op basis van deze voorlopige cijfers weer grotendeels vergelijkbaar met voorgaande jaren. In juni en september werden meer diagnoses gesteld dan verwacht op basis van het gemiddelde van de voorgaande drie jaren. Er is vooralsnog geen effect zichtbaar van de afschaling van de zorg ten gevolge van de tweede coronagolf op het aantal hemato-oncologische diagnoses.

Nadere beschouwing van de verschillende hemato-oncologische diagnoses laat zien dat de daling is geobjectiveerd. bij zowel betrekkelijk indolente (zoals myelodysplastische syndromen en myeloproliferatieve neoplasieën) als agressieve hemato-oncologisch aandoeningen (zoals acute leukemie).

Monitoren

IKNL zal het verloop van aantallen nieuwe diagnoses blijven monitoren. Het is nu nog te vroeg om de invloed van de tweede coronagolf op het aantal hemato-oncologische diagnoses dit najaar te zien. Het is van vitaal belang dat mensen met klachten naar de huisarts blijven gaan en dat de diagnostiek en behandeling in ziekenhuizen zoveel mogelijk door gaat. Verder zullen we in samenspraak met HOVON, NVvH, Hematon en V&VN hematologie de effecten van latere diagnoses en eventuele uitgestelde zorg binnen de hemato-oncologie in kaart brengen.

Kijk voor meer info over de gevolgen van de COVID-19 crisis op de kankerzorg op www.iknl.nl/covid-19.