Minder vaak gevorderde borstkanker door deelname bevolkingsonderzoek

12-04-2018
Vrouwen die deelnemen aan het bevolkingsonderzoek naar borstkanker hebben significant minder vaak een gevorderde borsttumor bij diagnose in vergelijking met vrouwen die niet of onregelmatig deelnemen aan deze screening. Dat blijkt uit onderzoek van Linda de Munck (IKNL) en collega’s. Deze bevinding ondersteunt de verwachting dat deelname aan het bevolkingsonderzoek bijdraagt aan eerdere ontdekking, waardoor uitgroei naar een gevorderd stadium kan worden voorkomen en kansen op een succesvolle behandeling aanzienlijk toenemen. Hoewel er eerder studies zijn verschenen met kanttekeningen over het nut van borstkankerscreening, toont deze studie aan dat dit een waardevol instrument kan zijn om de ziektelast bij deze vrouwen te verminderen.

In deze cross-sectionele, population-based studie beoordeelden de onderzoekers de incidentie van gevorderde borstkanker op basis van uitslagen van het bevolkingsonderzoek naar borstkanker. Geïncludeerd werden gegevens van alle vrouwen opgenomen in de Nederlandse Kankerregistratie die ouder waren dan 49 jaar en tussen 2006 en 2011 de diagnose borstkanker kregen. Deze gegevens werden gekoppeld aan de gegevens van het bevolkingsonderzoek naar borstkanker.


Opzet en resultaten

De tumoren werden ingedeeld naar detectie in de gescreende groep (gediagnosticeerd <24 maanden na screening) of niet-gescreende groep (niet of onregelmatig gescreend, alle andere borsttumoren). De onderzoekers hanteerden vervolgens twee definities van gevorderde borstkanker: 1) gebaseerd op het TNM-stadium (III - IV versus 0 – I - II) en 2) gebaseerd op T-stadium (15 mm of meer versus <15 mm of ductaal carcinoom in situ; DCIS). De incidenties werden berekend per leeftijdsgroep, waarna het aandeel tumoren met een gevorderd stadium werd vergeleken tussen de gescreende en niet-gescreende tumoren met behulp van logistische regressieanalyses.

Van de 72.612 vrouwen die tussen 2006 en 2011 werden gediagnosticeerd met borstkanker, maakten 44.246 vrouwen deel uit van  de gescreende groep (61%). Gerelateerd aan het TNM-stadium was de kans op een gevorderde kanker (TNM-stadium III – IV)  bijna drie keer zo groot in de niet-gescreende groep (94 per 100.000) in vergelijking met vrouwen in de gescreende groep (38 per 100.000). Ook wanneer uitsluitend werd gekeken naar de tumorgrootte, was bij vrouwen met een tumorgrootte van 15 mm of meer de incidentie van gevorderde kanker bij niet-gescreende vrouwen significant hoger (210 per 100.000) vergeleken met vrouwen die wel deelnamen aan het bevolkingsonderzoek (169 per 100.000).

Conclusie en aanbevelingen
Gegevens over deelname aan het bevolkingsonderzoek naar borstkanker op individueel patiëntniveau toonden aan dat de incidentie van gevorderde borstkanker significant lager was bij gescreende vrouwen dan bij niet- of onregelmatig gescreende vrouwen. Deze bevindingen ondersteunen de verwachting dat door deelname aan het bevolkingsonderzoek een stadiumverschuiving optreedt naar detectie van lagere stadia van borstkanker. Ondanks kritische evaluaties in andere studies, laat dit onderzoek zien dat screening een waardevol instrument kan zijn om borstkanker in een eerder stadium te detecteren en zo de ziektelast kan verminderen.

De resultaten van dit onderzoek bevestigen de uitkomsten van de meeste, eerder uitgevoerde, gerandomiseerde studies waarin is aangetoond dat screening leidt tot een afname van het aandeel tumoren met een gevorderd stadium en daling van de sterfte ten gevolge van borstkanker. Anders dan in eerdere observationele studies, is dit een van de eerste observationele onderzoeken waarin gegevens over daadwerkelijke screening in relatie tot een gevorderd tumorstadium zijn gekoppeld aan de screeningsstatus op individueel patiëntniveau in plaats van een benadering op populatieniveau.

Aan deze studie werkten mee artsen en onderzoekers van IKNL, UMC Groningen, Erasmus MC (Rotterdam), Landelijk Referentiecentrum voor Bevolkingsonderzoek (LRCB) Nijmegen, AMC (Amsterdam), Universiteit Twente (MIRA Institute for Biomedical Technology and Technical Medicine) en Radboudumc (Nijmegen).

  • Linda de Munck, Jacques Fracheboud, Geertruida H. de Bock, Gerard J. den Heeten, Sabine Siesling, Mireille J.M. Broeders: ‘Is the incidence of advanced-stage breast cancer affected by whether women attend a steadystate screening program?’ Int J Cancer 2018 Mar 25.
  • Informatie over deze publicatie is verkrijgbaar via bibliotheek@iknl.nl
  • Meer informatie over dit onderwerp is te vinden op de volgende websites: Advies Gezondheidsraad | Bevolkingsonderzoek borstkanker

 

 

volg ons: