Vast aanspreekpunt oncologie dicht bij huis: lessen uit drie jaar praktijk
Deelnemers aan de Doneer je Ervaring (DJE) peiling ‘Goede kankerzorg is meer dan een medische behandeling’ van de Nederlandse Federatie van Kankerpatiëntenorganisaties (NFK, 2018) vinden een vast aanspreekpunt in het ziekenhuis erg belangrijk. Om ook na afronding van de ziekenhuisbehandeling continuïteit van zorg door een Vast Aanspreekpunt oncologie te organiseren werd van 2023 tot en met 2026 door de Taskforce Cancer Survivorship Care, met IKNL als penvoerder en gefinancierd door Stichting VIOZ en KWF Kankerbestrijding, gewerkt aan de ontwikkeling, implementatie en borging van deze rol.
Samen met relevante partijen en verenigingen werd een definitie en taakomschrijving van een VAP oncologie buiten de muren van het ziekenhuis vastgesteld. Een VAP Oncologie is een zorgprofessional die mensen met of na kanker helpt bij vragen over de gevolgen van ziekte en behandeling en hen zo nodig naar passende (na)zorg en ondersteuning begeleidt, indien mogelijk dicht bij huis. Daarmee vormt het VAP Oncologie een schakel tussen ziekenhuis, huisarts, wijkverpleging, oncologie(zorg)netwerken, netwerken palliatieve zorg, het sociaal domein en informele ondersteuning. Het rapport praktijkvoorbeelden laat zien welke voorbeelden er al bestaan.
Vijf regio’s brengen VAP in praktijk
In vijf regionale en lokale projecten is de rol van VAP Oncologie in de praktijk gebracht door onder meer huisartsen, praktijkondersteuners en gespecialiseerd verpleegkundigen. In totaal werden 272 patiënten door een VAP Oncologie gezien. In vier van de vijf deelnemende regio’s wordt na afloop van de projectperiode verder gewerkt met deze rol.
Uit de projecten blijkt dat vooral de inzet van gespecialiseerd verpleegkundigen in de eerste lijn kansrijk is. Zij hebben goed zicht op de thuissituatie, worden gefinancierd vanuit het basispakket en zijn breed inzetbaar. Ook huisartsen en praktijkondersteuners kunnen de rol op een waardevolle manier invullen, maar daarbij vormt vooral de beschikbare capaciteit een aandachtspunt.
Andere belangrijke lessen zijn dat vroegtijdige samenwerking met het ziekenhuis en inbedding in het zorgpad essentieel zijn. Ook scholing, onderlinge ontmoeting en samenwerking binnen oncologiezorgnetwerken helpen om patiënten gericht naar passende (na)zorg of ondersteuning te verwijzen. Verbinding met het sociaal domein en informele zorg kan bovendien bijdragen aan ondersteuning dichter bij huis en een betere aansluiting tussen zorg en welzijn.
Van projecten naar verdere implementatie
De aanwezigheid van een VAP Oncologie is inmiddels opgenomen als streefnorm in de kwaliteitscriteria voor oncologiezorgnetwerken. Voor zorgprofessionals zijn daarnaast een scholing VAP Oncologie en een praktische toolbox beschikbaar.
Onder leiding van de V&VN Oncologie en de Taskforce Cancer Survivorship Care wordt verder gewerkt aan kwaliteitsborging en bredere implementatie. Het uiteindelijke doel is dat mensen die leven met en na kanker op elk moment weten bij wie zij, binnen én buiten het ziekenhuis, terechtkunnen voor passende (na)zorg en ondersteuning.
Meer informatie over wat een VAP Oncologie precies is, waar deze te vinden is en de geleerde lessen uit de implementatieprojecten is te vinden in het online magazine van IKNL en op de projectpagina.
