Hoofd-halskanker

Bij hoofd-halskanker gaat het om kanker in het hoofd-halsgebied ofwel de bovenste adem- en voedselweg boven het niveau van de sleutelbeenderen. Circa 3% van alle in Nederland gevonden tumoren bevindt zich in het hoofd-halsgebied en komt daarmee in vergelijking met andere kankersoorten niet vaak voor. Hoofd-halskanker wordt onderverdeeld in tumoren in de mondholte, speekselklieren, nasofarynx, hypofarynx, orofarynx, larynx, neusholte (inclusief middenoor) en neusbijholten.

Hoofd-halskankerzorg in Nederland

De zorg voor patiënten met hoofd-halskanker vindt in Nederland plaats in oncologische centra die gespecialiseerd zijn in deze ziekte, vanwege de complexiteit van deze aandoening. De Nederlandse Werkgroep Hoofd-Hals Tumoren (NWHHT) is een stichting waarbinnen de hoofd-halsoncologische centra en hun preferred partners met elkaar samenwerken.

Binnen de NWHHT is ook de paramedische werkgroep PWHHT opgericht. Hierin zijn diëtisten, fysiotherapeuten, logopedisten, medisch maatschappelijk werkers, mondhygienisten, verpleekgundigen, en radiotherapeutisch laboranten vertegenwoordigd.

De patiëntenvereniging Hoofd-hals vertegenwoordigt de patiënt met hoofdhals kanker. Patiënten kunnen hier terecht voor informatie over alle vormen van hoofd-halskanker en de gevolgen ervan. De vereniging verzorgt patiëntenvoorlichting, lotgenotencontact, belangenbehartiging, gastcolleges.

Incidentie en overleving
De diagnose hoofd-halskanker wordt in Nederland circa 3.000 keer per jaar gesteld. Dit is een aanzienlijke toename ten opzichte van de jaren ’90 met ongeveer 2.000 incidenties. Deze stijging heeft vooral te maken met groei van de bevolking en vergrijzing, want uit gestandaardiseerde cijfers blijkt dat (na correctie voor deze factoren) geen sprake is van een toename.

Hoofd-halskanker komt vaker voor bij mannen dan bij vrouwen. Er zijn echter grote verschillen in incidentie van verschillende lokalisaties van hoofd-halskanker. Mondholtekanker komt het vaakst voor. Bij deze tumorsoort wordt een stijgend aantal nieuwe incidenties gezien die niet te verklaren zijn door bevolkingsgroei en/of vergrijzing. Strottenhoofdkanker was lange tijd het meest voorkomende type hoofd-halskanker. De absolute incidentie schommelt tussen de 650-700 incidenties per jaar, maar er is duidelijk een dalende trend zichtbaar na correctie voor bevolkingsgroei en vergrijzing. Deze trend is vaker te zien bij rokengerelateerde tumoren.

Klik op de grafiek voor een grotere weergave

De belangrijkste risicofactoren zijn het gebruik van tabak en alcohol. Bij orofarynxkanker is blootstelling aan het humaan papilloma virus (HPV) ook een risicofactor en bij neusholtekanker is dat het Epstein-Barr Virus (EBV). Verder komt neusholtekanker vaker voor bij personen met een Oosterse achtergrond. Bij kanker in de neusholte en bijholten speelt blootstelling aan carcinogene stoffen tijdens de beroepsuitoefening eveneens een rol.

De relatieve 5-jaarsoverleving van patiënten met hoofd-halskanker ligt tussen 30% en 70% afhankelijk van de lokalisatie van de kanker. Doordat locoregionale recidieven en tweede primaire tumoren veel voorkomen, worden patiënten na diagnose en behandeling intensief gevolgd. Een locoregionaal recidief kan, afhankelijk van de primaire behandeling en wanneer het vroegtijdig wordt ontdekt, vaak nog worden behandeld.

Registreren
De Nederlandse Kankerregistratie verzamelt informatie over alle maligne tumoren in Nederland, dus ook kankers in het hoofd-halsgebied. Sinds 2015 is deze dataset flink uitgebreid, waardoor nog meer informatie beschikbaar is over de incidentie en behandeling van deze patiënten. Veel hoofd-halscentra maken inmiddels gebruik van de data die IKNL registreert voor aanlevering aan de Dutch Head and Neck Audit. Meer informatie is te vinden in de itemset:

Bijdrage IKNL aan betere zorg
De NKR-data zijn een belangrijke bron voor wetenschappelijk onderzoek. Onderzoekers van IKNL en zorgprofessionals en onderzoekers in hoofd-halscentra en ‘preferred partners’ analyseren deze data voor het optimaliseren van de zorg. Daarnaast ondersteunt IKNL een aantal regionale hoofd-halswerkgroepen en is voortdurend in gesprek met diverse stakeholders over de mogelijkheden om de kwaliteit van hoofd-halskankerzorg te verbeteren.

Contact
Meer informatie over registratie en wetenschappelijk onderzoek naar hoofd-hals kanker is verkrijgbaar bij
Boukje van Dijk (onderzoeker), Nicol Groot Zevert (adviseur oncologische zorg) of Jittie Streurman (teamleider registratie).

 

 

 

Nieuwsbrieven
U kunt zich abonneren op de nieuwsbrieven van IKNL via onderstaande knop.


informatie
Vragen? Neem contact op met IKNL
t 088 234 60 00

volg ons: